عزت نفس

عزت نفس

عزت نفس

عزت نفس همان حس ارزشمندی و احترامی است که فرد نسبت به خود دارد. اینکه چقدر خودش را دوست دارد؛ فارغ از اینکه دیگران او را دوست دارند یا خیر، به او احترام می گذارند یا خیر، برایش ارزش قائل هستند یا خیر.

عزت نفس کلیدی ترین جزء وجودی یک انسان است. مسئله ای است که این روزها خیلی درگیرش هستیم؛ افرادی که صرفا برای دیده شدن پا به صفحات و شبکه های مجازی می گذارند، کارهایی انجام می دهند که نه تنها در شان او بلکه به صورت کلی در شان یک انسان نمی باشد. جوانان و حتی نوجوانانی که به دلیل اینکه “نه گفتن” را یاد نگرفته اند تن به هر خواسته نا معقولی می دهند، درگیر مواد مخدر و سیگار و خیلی از موارد این چنینی می شوند و زمانی متوجه می شوند که دیگر گرفتار شده اند.

هدف ما از این مقاله این است که ابتدا شما به یک شناخت و یک خودآگاهی برسید و دقیقا زمانی که علائم کمبود عزت نفس را در خود می بینید بدانید چه اقداماتی انجام دهید که حالتان بهتر شود.

چرا لازم است عزت نفس داشته باشیم؟

طبق تحقیقات انجام شده در حوزه روانشناسی، افرادی که دارای عزت نفس بالایی هستند از سلامت جسمانی و روحی بیشتری برخوردار هستند. به این دلیل که در فراز و نشییب زندگی، زمانی که زندگی و روزگار به آن ها سخت می گیرد کمتر می شکنند و به ارزش های وجودی خود باز می گردند.

به عنوان مثال فردی که شکست عاطفی داشته است، فردی که دچار مشکلات مالی می شود، شغل و یا جایگاه اجتماعی خود را از دست می دهد، ناگهان دچار احساس پوچی و بی هویتی نمی شود. چرا که می داند ارزش های دیگری هم دارد و اگر این اتفاقات ناگوار افتاده است موقتی است و قابل رفع می باشد.

از آن جایی که عزت نفس در نهایت باعث می شود حالتان نسبت به خودتان و دیگران بهتر شود و رضایتتان نیز از زندگی بیشتر شود، یکی از ضروری ترین نکات کلیدی وجودی انسان است و لازم است توجه ویژه ای به آن شود.

فردی که عزت نفس پایینی دارد چه ویژگی هایی دارد؟

عزت نفس   http://jaduyekalam.com
  • دائما در حال مقایسه خود با دیگران است.

معمولا فردی که عزت نفس پایینی دارد، از آن جایی که خودش را بی ارزش می داند دائما به موفقیت های دیگران توجه می کند و اصلا یادش می رود که خودش هم دستاوردها و ارزش هایی دارد. حال اگر فردی باشد که دارای موفقیت هایی در زندگی و کار خود داشته باشد از این موفقیت ها ناراحت می شود.

به عنوان مثال اگر دوست او یک ازدواج موفق داشته است یا دارای یک شغل عالی و پردرآمد می باشد دائما او را می بیند. در صورتیکه مقایسه فقط در صورتی صحیح است که شرایط یکسان باشد و از آن جایی که شرایط انسان ها با هم متفاوت می باشد مقایسه صحیح نیست. حتی اعضای یک خانواده نیز دارای شرایط یکسان نمی باشند. به عنوان مثال دوقلو ها هم ممکن است دارای استعداد ها، علایق و شخصیت های متفاوتی باشند. در نتیجه نمی توانند سرنوشت و موقعیت های یکسانی داشته باشند.

و افرادی که عزت نفس پایینی دارند، با توجه به همین مقایسه ها خود را رنج می دهند و دائما در ناراحتی بسر می برند.

  • از موفقیت های دیگران خوشحال نمی شود.

معولا فردی که عزت نفس پایینی دارد نمی تواند موفقیت های دیگران را ببیند و سعی می کند هر کاری انجام دهد که آن ها را نیز پایین بیاورد.

احتمالا شما هم دوستانی در دوران مدرسه و دانشگاه داشته اید که جواب سوالات را می دانستند اما قبل از امتحان اگر از آن ها می پرسیدید یا پاسخ نمی دادند و یا بدتر از آن پاسخ اشتباه می دادند.

این افراد از آنجایی که دوست دارند فقط خودشان موفق باشند و دیگران از آن ها پایین تر باشند، دست به هر اقدام ناشایستی می زنند که دیگران به اهدافشان نرسند و معمولا هم ناکام می مانند و دستشان رو می شود.

  • دائما در حال انتقاد می باشد

فرد دارای عزت نفس پایین به دلیل اینکه از درون شاد نیست و اینکه نمی تواند خوشی های دیگران را ببیند به دیگران انتقاد می کند. فردی که خودش را دوست ندارد قطعا نمی تواند دیگران را دوست داشته باشد و در این حالت افکار منفی آرام آرام در ذهن او ایجاد می شود و طبق چرخه رفتار، رفتارهای منفی مانند انتقاد از او سر می زند.

اگر می خواهید در مورد چرخه رفتاربدانید به مقاله مسیر عصبی چیست مراجعه کنید.

مسیر عصبی چیست؟
  • در مقابل انتقاد عصبانی می شود

معمولا افرادی که عزت نفس پایینی دارند در مقابل انتقاد دو واکنش نشان می دهند. یا درمقابل انتقاد گارد می گیرند و یا اینکه بدون اینکه صحبت های فرد مقابل را تجزیه و تحلیل کنند از آن جایی که خود را قابل نمی دانند به سرعت حرف طرف مقابل را قبول می کنند و در هر دو حالت حس و حال خوبی ندارند. خود را سرزنش می کنند و از خود و طرق مقابل عصبانی می شوند.

فردی که دارای عزت نفس بالا است چه ویژگی هایی دارد؟

عزت نفس  http://jaduyekalam.com
  • در مقابل انتقاد ها ملایم تر برخورد می کند

افرادی که عزت نفس بالایی دارند از آن جایی که خورد را قبول دارند و همچنین طرف مقابل را ارزشمند می دانند سعی می کنند حرف های او را گوش دهند و بعد تجزیه و تحلیل کنند و از او تشکر کنند. از آن جایی که دیدگاه آن ها نسبت به دیگران منفی نیست در ذهنشان نسبت به فردی که از آن ها انتقاد می کند افکار منفی نمی پرورانند و در نتیجه رفتارهای پرخاشگرانه و یا منفعلانه نشان نمی دهند.

  • توجه به جسم و روح خود

افرادی که عزت نفس بالایی دارند، برای جسم و روح خود ارزش قائل هستند. فردی که عزت نفس بالایی دارد برای ورزش خود وقت می گذارد. او می داند برای اینکه بتواند حال خوبی داشته باشد، لازم است برای سلامت خود وقت بگذارد. برای خود زمان خلوت می گذارد. گاهی برای خود زمانی برای تفریح و گردش قرار می دهد. از تنهایی خود لذت می برد و شادیش را منوط به وجود دیگران نمی بیند.

  • تعریف و حسن جویی از دیگران

افرادی که عزت نفس بالایی دارند، راحت تر از دیگران که عزت نفس پایینی دارند حسن جویی می کنند. فردی که دارای عزت نفس بالا می باشد، عقیده دارد که خود ارزشمند است و به همان میزان نیز دیگران ارزشمند هستند. در نتیجه کاری نمی کند که دیگران از او برنجند بلکه کاری می کند که دیگران هم از او انرژی بگیرند و حس و حال مثبت به دیگران نیز انتقال یابد.

عزت نفس زیاد خوب است یا خیر؟

بله. هر چقدر عزت نفس شما بالا باشد به نفع شما است و باعث رضایت بیشتر از زندگی و خود وجودی شما می شود. هر چقدر که شما خودتان را دوست داشته باشید، به خودتان احترام بگذارید و از طرفی دیگران را نیز ارزشمند و قابل احترام بدانید باعث می شود واقعیت ها را بیشتر و بهتر ببینید و در نهایت توقع های نابجا و زیاد را از خودتان و دیگران تعدیل کنید.

راهکارهای افزایش عزت نفس

خبر خوب این که عزت نفس قابل ارتقا می باشد.  در مرحله اول لازم است به یک خودشناسی و خودآگاهی برسیم. شما تا زمانی که درد را نشناسید چگونه می توانید خودتان را درمان کنید؟

برای افزایش عزت نفس راهکارهای زیادی وجود دارد. در این مقاله سعی شده است مهم ترین و کاراترین راهکارها انتخاب شود.

  • خودتان را بپذیرید

گام اول برای افزایش عزت نفس این است که در ابتدا خودتان را بشناسید. نقاط قوت و ضعف خود را ببینید و سعی کنید در جهت تقویت نقات قوت خود برآیید و نقاط ضعف خود را بهبود ببخشید. به عنوان مثال اگر فردی هستید که در مقابل جمع نمی توانید خوب صحبت می کنید سعی کنید به کارگاه های آموزشی فن بیان و سخنرانی بروید و برای رسیدن به یک رضایت نسبی و حتی بیشتر تلاش کنید و سعی کنید از این مهارت ارتقا یافته در شغلتان و یا حتی در محفل های دوستانه و خانوادگی استفاده کنید.  در این حالت حس و حال خوبی به شما دست می دهد و از زندگی خود بیشتر راضی خواهید بود.

  • با خودتان مهربان باشید

معمولا افرادی که از عزت نفس پایین رنج می برند خودشان را خیلی سرزنش می کنند. اگر خطایی از شما سر زد، اگر کاری را نتوانسته اید به صورت عالی انجام دهید و یا خیلی از ویژگی هایی مثل خصوصیات ظاهری که برایتان ایده آل نیست را بپذیرید. قرار نیست همه افراد در این دنیا عالی باشند.

دنیا با همه این کم و کاستی ها زیباست و اگر به هر دلیلی از داشته هایتان (ظاهری، مادی، …) ناراحت هستید بدانید شما مخلوق یگانه خالق دنیا هستید. وقتی اثر انگشت شما یکتا است پس شما هم یکتا هستید. بنابراین هر گاه افکار منفی در ذهن شما ایجاد شد که من آنچنان هم خوب نیستم. فلانی خیلی بهتر از من هست و تو زندگی خیلی شانس آورده، به خودتان بگویید من بهترین هستم. خیلی ها حسرت زندگی و داشته های شما را می خورند. پس چرا به خودتان اجازه می دهید افکار منفی افسار زندگیتان را در دست بگیرد و شما را کنترل کند؟

اگر افکار منفی را کنترل نکنید، آنها شما را کنترل می کنند. پس خوشبین باشید، از هر چه هستید لذت ببرید و برای بهبود و پیشرفت خود بکوشید.

  • موفقیت های خود را بنویسید

بنابراین هر گاه افکار منفی در ذهن شما ایجاد شد که من آنچنان هم خوب نیستم. فلانی خیلی بهتر از من هست و تو زندگی خیلی شانس آورده، به خودتان بگویید من بهترین هستم. خیلی ها حسرت زندگی و داشته های شما را می خورند. پس چرا به خودتان اجازه می دهید افکار منفی افسار زندگیتان را در دست بگیرد و شما را کنترل کند؟ اگر افکار منفی را کنترل نکنید، آنها شما را کنترل می کنند. پس خوشبین باشید، از هر چه هستید لذت ببرید و برای بهبود و پیشرفت خود بکوشید.

همه ما انسان ها در کارنامه کاری و به صورت کلی زندگی خود موفقیت ها و شکست هایی داشته ایم و این شکست ها و موفقیت ها است که تجربیات ما را تشکیل می دهد.

از آن جایی که مغز ما بیشتر به حالت سکون علاقه دارد و دنبال دیدن و یادآوری زوایای منفی قضایا می باشد، بیشتر به دنبال دیدن و یادآوری شکست های زندگی می باشد. اگر از اکثر افراد بپرسید که نسبت به خود چه احساسی دارند، حس خوبی به خود ندارند. بخشی از این حس منفی به دلیل داشتن کامل گرایی افراطی می باشد.

کامل گرایی یعنی این که فرد توقع دارد در همه امور عالی باشد. دوست دارد در تمام مراحل زندگی و در همه شرایط بهترین باشد. کامل گرایی باعث می شود انسان از زندگی خود رضایت نداشته باشد و همواره در حال انتقاد و سرزنش خود و دیگران باشد.

متاسفانه خبر بد این است که اکثر افراد از کامل گرایی رنج می برند و این کامل گرایی باعث می شود که تمام دستاورد های خود را آن طور که باید خوب و مثبت نبینند و اگر خطا و یا شکستی در زندگی داشته اند خود را سرزنش کنند.

با توجه به عملکرد مغز و کامل گرایی افراطی انسان ها، نوشتن موفقیت ها کمک بیشتری به داشتن حال خوب شما می کند.

از شما می خواهم همین الان کاغذ و قلمی به دست بگیرید و سیر موفقیت های خود را از ابتدا تا الان بنویسید.

نوشتن موفقیت ها نه تنها حس و حال خوبی به شما می دهد، بلکه باعث می شود خیلی از توانمدی ها و داشته های خودتان را ببینید و آن ها را تقویت کنید.

  • از دیگران حسن جویی و تعریف کنید

همان طور که در بالا گفتیم یکی از ویژگی های افراد دارای عزت نفس بالا این است که خیلی راحت از دیگران تعریف می کنند. تعریف کردن و دیدن خوبی های دیگران و ابراز آن ها در مقابل افراد دیگر نه تنها باعث می شود حال خودتان خوب شود، بلکه به دلیل اینکه به فرد مقابلتان نیز حس و حال خوبی می دهید،  باعث می شود رابطه تان با او بهتر شود.

از شما می خواهم
روزانه حداقل از 2 نفر تعریف کنید. به عنوان مثال مادرتان یا همسرتان برایتان
غذایی خوشمزه تهیه دیده است، از او به شیوه ای جدید تشکر کنید و به او بگویید که
دستپخت و سلیقه خوبی دارد. یا به عنوان مثال دوست و یا همکار شما امروز لباس شیک و
زیبایی پوشیده است. از او تعریف کنید. تعریف کردن از دیگران آن هم در اول صبح
انرژی و حس و حال مثبتی می دهد.
  • سپاسگزاری را تمرین کنید.

تحقیقات نشان داده است که افرادی که بیشتر سپاسگزاری می کنند از زندگی بهتری برخودار هستند. طبق قانون جذب که بسیار به آن اعتقاد دارم، سپاسگزاری بابت داشته ها باعث می شود داشته هایتان بیشتر شود و ناسپاسی باعث می شود از داشته هایتان لذت کافی را نبرید و هر آن چیزی هم که دارید را از دست بدهید. و چه خوش گفته است سعدی که:

شکر نعمت از
نعمتت افزودن کند                              کفر نعمت از کفت بیرون کند

سپاسگزاری از خدا و همچنین بندگان خدا بابت کارهایی که برای شما انجام می دهند باعث می شود نه تنها حس و حال خوبی داشته باشید و در نهایت از زندگی خود راضی شوید. رضایت از زندگی باعث تقویت عزت نفس می شود.

من سمیه اسدبیگی هستم. کارشناس مهندسی کامپیوتر و کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی از دانشگاه تهران، مدرس فن بیان، سخنرانی و بهبود فردی در این وب سایت آموزشی قصد دارم آموزش هایی را در اختیار افراد قرار دهم که بتوانند مهارت های کلامی، غیر کلامی و ارتباطی خود را ارتقا دهند.

جادوی کلام
مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *