مسیر عصبی چیست؟

مسیر عصبی چیست؟

سلام دوستان قدرتمندم. در این مقاله قصد دارم شما را با مفهمومی به نام “مسیر عصبی” آن هم با نگاهی متفاوت تر و جامع تر آشنا کنم. از آن جایی که تمام اقدامات، کارها و عادات ما به این مفهوم برمی گردد، دانستن این موضوع را به شما پیشنهاد می کنم.
?سوال: چرا برخی از افراد کارهایی رو می توانند انجام دهند اما برخی دیگر خیر؟
به عنوان مثال: یک فرد می تواند به آسانی و راحتی در بین جمع صحبت و سخنرانی می کند اما خیلی از افراد خیر.
?سوال: تا حالا شده تصمیم بگیرید که دیگر از شنبه رژیم می گیرم؟ از شنبه دیگه ورزشم رو شروع می کنم؟ از شنبه سعی می کنم اخلاقم رو در محیط کار و منزل بهتر می کنم؟ تا حالا شده با خود بگویید از فردا میرم دنبال یادگیری یک مهارت دیگر؟
?سوال: تا حالا شده تصمیمی برای انجام یک کاری رو بگیرید و بعد از یه مدت دلسرد بشوید و رهایش کنید؟
?سوال: چرا یک انسان “کریستین رونالدو” می شود اما خیلی ها نمی توانند حتی در خواب هم ببینند که شبیه او می توانند فوتبال بازی کنند؟
قطعا این سوالات برای شما هم بوجود آمده اما چقدر سعی کردیم برای این سوالات جواب پیدا کنیم؟
پاسخ این سوالات با یادگیری مفهومی بنام “مسیر عصبی” آشکار می شود.
مسیر عصبی، مفهومی است که اگر آن را یاد بگیریم، خیلی از مشکلات ما حل میشود، خیلی از کارهای نیمه تماممان را انجام خواهیم داد، خیلی از سختی های اقدامات به ظاهر سخت مثل “رژیم گرفتن” برایمان آسان تر خواهد شد.
از آنجایی که تمام اعمال و رفتارهای ما از فکر ما ناشی میشود، پس لازم است ریشه تمام عادت ها و رفتارهای خود را در فکر و مغز خود بیابیم.
تصویر زیر که من آن را “چرخه ایجاد رفتار” می نامم، چگونگی تشکیل یک “رفتار” را نشان می دهد.

شکل شماره1 (چرخه ایجاد رفتار)

هر احساسی که داریم از فکر ما ناشی می شود و در پی هر احساسی، به احتمال زیاد رفتاری از ما سر می زند و این رفتار ها در پایگاه دانش مغز ما به شکلی کد گذاری شده ذخیره می شود. طوری که اگر زمان دیگری، اتفاقی مشابه این اتفاق که برایمان افتاده است یا این فکر یا این احساس برایمان پیش آمده است، مغز همان رفتار/ یا همان احساس را منعکس خواهد کرد. چرا که عملکرد مغز بدین صورت است که هر داده دریافتی را به سرعت تبدیل به الگو می کند که اگر بار بعدی همان اتفاق مشابه رخ داد همان پاسخ یا پاسخ مشابه آن را ارسال کند.
در حقیقیت، تجربیات ما همان گنجینه رفتارهای خود و دیگران است که به صورت دسته بندی شده و قاعده مند ثبت می شوند. با هر ورودی، یک جستجو در این پایگاه دانش انجام می شود و پاسخ دریافت می شود. چنانچه پاسخی در پی این جستجو دریافت نشود، مغز نمی داند چکار کند و در نتیجه رفتار هایی از ما سر می زند که ممکن است به ضرر ما تمام شود. به عنوان مثال اگر از ما درخواست شود که در مقابل تمام کارکنان سازمان به صورت ایستاده صحبت کنیم، چنانچه تا به حال تجربه صحبت در جمع را نداشته باشیم، ممکن است رفتار هایی مثل (خجالت/ استرس) در ما ایجاد شود. در این حالت فرد ممکن است از این کار کناره گیری کند که قطعا در این صورت موقعیت خوب صحبت کردن در جمع را از دست داده است و در نظر دیگران فردی ترسو و بی مهارت جلوه می کند. اگر هم بایستد و صحبت کند، به دلیل ندانستن رفتار درست و عدم تسلط و مهارت به احتمال زیاد دچار استرس و خراب شدن سخنرانی و در نهایت کاهش عزت نفس او می شود.
در صورتی که اگر تجربه صحبت کردن در جمع را داشت می توانست در دلش بگوید: این هم مثل سخنرانی های دیگرم و با خیال راحت می ایستاد و اقتدار خود را با خوب صحبت کردن در جمع نشان می داد.
?سوال: چند بار افسوس خوردید که اگر کمی تمرین کرده بودم می توانستم از این فرصت استفاده کنم و خودی نشون بدم؟
بخش پایگاه دانش ما همواره در حال یادگیری است و اگر آن را برای مهارت هایی که نیاز داریم تقویت کنیم، دیگر نگرانی نخواهیم داشت.
این بخش یعنی همان شبکه ها و مسیر های عصبی که با ایجاد هر رفتار در مغز ما شکل می گیرد. اگر می خواهیم مهارت خوب صحبت کردن در جمع در ما نهادینه شود، ابتدا لازم است مسیر عصبی “صحبت کردن در جمع” در مغز ما شکل بگیرد.
حال بیاییم با هم سری به دنیای مغز، عملکرد آن و مسیر عصبی بزنیم و در انتها به شما خواهم گفت که برای ثبیت یک رفتار چه اتفاقی لازم است در مغز ما ایجاد شود.

 مغز

شکل شماره 2

مغز، اندام نرم و چین خورده ای است که وزن آن حدود یک و نیم کیلوگرم می باشد که درون حفره‌ی سر جای گرفته و توسط استخوان‌های جمجمه محافظت می‌شود. تقریباً 100 میلیارد نورون در مغز وجود دارند که مرکز اصلی کنترل بدن را تشکیل می‌دهند. مغز و نخاع به همراه یکدیگر، سیستم عصبی مرکزی را تشکیل می‌دهند که در آن اطلاعات مورد پردازش قرار گرفته و پاسخ مناسب ایجاد می‌شود. مغز، مرکز عملکردهای مهم مغزی مانند هوشیاری، حافظه، برنامه‌ریزی و اقدامات اختیاری، عملکردهای دیگر بدن مانند تنظیم تنفس، ضربان قلب، فشار خون و هاضمه را نیز کنترل می‌کند.

شکل شماره 3

بنابراین، اگر بخواهم به صورت ساده و راحت بیان کنم، مغز ما مانند هر دستگاهی است که یک/ مجموعه ای ورودی ها را دریافت، سپس آن ها را پردازش و در نهایت یک/ چند خروجی دارد که منتهی می شود به رفتار هایی که از ما سر می زند.
به عنوان مثال:
• از همان بدو خلقت انسان، خداوند برای محافظت از جان او رفتار هایی چون (مبارزه و یا فرار) را در نهاد انسان قرار داده است. بدین شکل که از قبل مسیر های عصبی آن به صورت پیش فرض در بدن انسان وجود داشته است. در نتیجه اگر حیوانی مانند شیر درنده و و حشی به سمت او بیاید، یکی از اقدامات (مبارزه و یا فرار) را انجام می دهد.
البته به احتمال زیاد همه فرار را به قرار ترجیح می دهیم. 
• شما عطر خوشبویی را حس می کنید و آن را بدین شکل که (چه بوی خوبی می آید) ابراز می کنید.
• شما بالش نرمی را لمس می کنید و از لمس آن لذت می برید.
• در اتوموبیل خود نشسته اید و آهنگ خواننده محبوب خود را قرار داده اید و از شنیدن آن انقدر لذت می برید که خود نیز آهنگ را با آن می خوانید.
• از بیرون آمده اید و مادر/ همسرتان غذای لذیذ ایرانی (قرمه سبزی) را تهیه دیده است. با ورود به خانه سریع به آشپرخانه می روید و احتمالا اگر آماده نباشد و شما دوست داشته باشید از آن کمی بچشید با حرکت کفگیر روی دستتان مواجه شوید. 
• تصمیم دارید با خانواده و یا دوستان به نمک آبرود سفر کنید. از همان ابتدا ذوق و شوق دارید و همین که به جاده چالوس می رسید شروع به عکس انداختن و لذت بردن از آن محل ها می برید.
• یک صحنه تصادف می بینید و ناخودآگاه شما را (ترس/ گریه/ ناراحتی/ احتیاط بیشتر/…) فرا می گیرد.
• در مسیر اتوبان در حال گذر هستید، ناگهان متوجه می شوید که اتوموبیلی که در مقابل شما متوقف شده است. ذهن به سرعت احساس خطر می کند و به دلیل آموزش های رانندگی، شما نیز به سرعت متوقف می شوید. (البته اگر دیر نشده باشد!)
• در محیط خوابگاه هستید و زمان امتحانات فرا رسیده است. دوستانتان آنقدر مطالعه می کنند که حتی اگر شما نیز در جو مطالعه نباشید، شما نیز سر به راه می شوید و به مطالعه تان ادامه می دهید.
• از امروز تصمیم دارید از فردا صبح ها ساعت 7 صبح بیدار شوید و بدن شما به طور خودکار در حال آماده باش است. بعد از یک / دو روز دیگر بدن به صورت خودکار راس ساعت 7 بیدار می شود.
• از امروز تصمیم دارید که روزی 1 ساعت مطالعه کنید، با تمرین می بینید که در طی چند روز این میل در شما همچنان وجود دارد.
• تصمیم دارید از امروز دیگر فست فود/ شکلات/ شیرینی نخورید.
• تصمیم دارید از فردا بدون صبحانه از منزل خارج نشوید.
• …..
و خیلی از مثال های دیگر که می توانم به اندازه هزاران مثال و شاید بیشتر برای شما بیان کنم که هر کاری که ما انجام می دهیم ناشی از شکل گیری مسیر عصبی آن رفتار می باشد.
همان طور که در مثال های فوق دیدید، برخی از رفتار های ما به صورت ارادی (تصمیم برای زود از خواب بیدار شدن و یا مطالعه روزانه) و برخی به صورت غیر ارادی (مانند موارد حفظ جان) می باشد که تمام آن ها باز به مسیر های عصبی تشکیل شده بر می گردند.
 دستگاه عصبی
دستگاه عصبی وظیفه کنترل، ارتباط و هماهنگی اندام های بدن را دارد که شامل شبکه ای از سلولهای عصبی به نام نورون می باشد.
دستگاه عصبی به ارتباط بین میلیون‌ها نورون وابسته است و دارای دو بخش اصلی است که دستگاه عصبی مرکزی و محیطی نام دارند.
 دستگاه عصبی مرکزی
این بخش مسول کنترل و اعمال ارادی و غیرارادی بدن می باشد که بر اساس اطلاعاتی که از طریق مختلف مانند حواس 5 گانه (بویایی، شنوایی، لامسه، بصری، چشایی) و ارتباطات درون بدن دریافت می کند، به سایر بخش ها دستور یک احساس و یا یک رفتار را می دهد.
 دستگاه عصبی محیط
اعصابی که از مغز و نخاع منشعب شده و ارتباط آنها را با بخشهای مختلف بدن برقرار می کند.

 نورونها

شکل شماره 4 (رشته عصبی)

نورون یک جسم سلولی است که از آکسون و دندرید تشکیل شده اند. نورون ها به لحاظ اندازه با هم دیگر متفاوت می باشند.جسم سلولی شامل هسته، سیتوپلاسم و غشای معمولی است و دندرید و آکسون دنباله های سیتوپلاسمی نورن هستند که گاه بسیار طویل می باشند. این دنباله های سیتوپلاسمی، تار یا رشته های عصبی هستند که اجتماع آنها در کنار یکدیگر اعصاب را تشکیل می دهند.

سوال: کار نورون ها چیست؟
پاسخ: کار نورون ها انتقال پیام عصبی به مراکز عصبی و از آنجا به همه نقاط بدن است.
همانطور که می دانید هر پیامی برای انتقال نیاز به فرستنده، محتوا و گیرنده دارد. پیام های عصبی نیز به شکل الکترون از یک نورون به نورون دیگر منتقل می شود. از این طریق پیام عصبی انتقال می یابد.
 سیناپس
محل ارتباط نورون ها را سیناپس می گویند. در سیناپس، نورون ها به یکدیگر یا به اندامها بدن متصل نمی شوند بلکه فقط دندریت، آنها را در کنار هم قرار می دهد و یا درکنار اندام ها قرار دارد.
 مسیر عصبی
مسیری است که در مغز قدیم ما ایجاد می شود که یک کار را از الان به بعد به صورت عادت و بدون فکر و با کمترین انرژی انجام دهیم. همان طور که در بالا شرح داده شد، همان بخش “تجربه ها” در مغز ما که به عنوان پایگاه دانش مغز ما در نظر گرفته شده است این بخش مسول ایجاد مسیر های عصبی، پر رنگ تر شدن / ضعیف تر شدن آن ها است.
مغز همون بابا برقی خودمونه

شکل شماره 5

اگر فکر می کنید که مغزتان خیلی به فکر شماست، اشتباه می کنید. چون کاملا به فکر خود و به حداقل رساندن انرژی مصرفی (خاموش کردن لامپ اضافی است.)
با این توصیفات، هر کاری رو که انجام می دهید، به سرعت مسیر عصبی آن را ایجاد می کند. در ابتدا این مسیر بسیار سخت ساخته می شود اما با هر بار تکرار آن این مسیر قطور تر می شود.
هر چقدر عبور از این مسیر بیشتر شود، مسیر محکم تری ساخته شده است.
توجه شما را به دیدن این فیلم آموزشی جلب می کنم.
https://www.aparat.com/v/4m6r3

تصور کنید از خواب بیدار شده اید و در یک صبح زمستانی سرد، زمین بوستان محله تان را سراسر برف پوشانده است. هیجان انگیز است نه؟ 
حال، شما با ذوق فراوان از یک مسیر روی این برف ها قدم بر می دارید. فردا نیز هیچ فردی از این مسیر عبور نمی کند و فردا صبح نیز از روی همان ردپای خودتان عبور می کنید. متوجه می شوید که پای شما بیشتر در برف فرو می رود و رد پای عمیق تری از خود ساخته اید.
مسیر های عصبی ما نیز مثل همین رد پای شما روی برف است. هر چه عبور از آن بیشتر انجام شود، مستحکم تر و قابل اعتماد تر است.
حالا متوجه می شوید که چرا برخی افراد بهتر از دیگران سخنرانی می کنند؟

من سمیه اسدبیگی هستم. کارشناس مهندسی کامپیوتر و کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی از دانشگاه تهران، مدرس فن بیان، سخنرانی و بهبود فردی در این وب سایت آموزشی قصد دارم آموزش هایی را در اختیار افراد قرار دهم که بتوانند مهارت های کلامی، غیر کلامی و ارتباطی خود را ارتقا دهند.

جادوی کلام
مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *